{"id":2871,"date":"2019-01-31T17:22:47","date_gmt":"2019-01-31T17:22:47","guid":{"rendered":"http:\/\/e-bialek.pl\/apsl\/?p=2871"},"modified":"2020-03-04T11:37:38","modified_gmt":"2020-03-04T11:37:38","slug":"korzystanie-z-wolnych-i-darmowych-tresci-jak-to-robic-dobrze","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/e-bialek.pl\/apsl\/korzystanie-z-wolnych-i-darmowych-tresci-jak-to-robic-dobrze\/","title":{"rendered":"Korzystanie z wolnych i darmowych tre\u015bci \u2013 jak to robi\u0107 dobrze?"},"content":{"rendered":"

<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o:<\/strong><\/em>
<\/span>Artyku\u0142 \u201eKorzystanie z wolnych i darmowych tre\u015bci \u2013 jak to robi\u0107 dobrze?<\/span>\u201d , autor Kamil \u015aliwowski
\nobj\u0119ty licencj\u0105\u00a0Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Mi\u0119dzynarodowe<\/a><\/em><\/div>\n
.<\/span><\/div>\n
Tworzysz post na Facebooka lub story na Instagram, np. z zapowiedzi\u0105 konferencji. Masz ju\u017c pomys\u0142, tre\u015b\u0107 i zdj\u0119cia prelegent\u00f3w oraz prelegentek, ale brakuje Ci czego\u015b, co \u015bwietnie b\u0119dzie ilustrowa\u0107 tematy ich wyst\u0105pie\u0144. Szukasz w Google fotografii na has\u0142a z nimi zwi\u0105zane i znajdujesz tysi\u0105ce \u015bwietnych zdj\u0119\u0107 i grafik. Czy mo\u017cesz je wykorzysta\u0107? Czy wszystkie z nich? Jak? Oto kilka praktycznych podpowiedzi,\u00a0jak w codziennej pracy robi\u0107 to dobrze<\/strong>.<\/span><\/div>\n
<\/div>\n
\"\"<\/div>\n
Ilustracja na licencji Creative Commons Zero z serwisu Pixabay<\/em><\/div>\n
.<\/span><\/div>\n
Je\u015bli chcesz skorzysta\u0107 z cudzych materia\u0142\u00f3w graficznych czy tre\u015bci, musisz sprawdzi\u0107, czy mo\u017cesz je w og\u00f3le wykorzysta\u0107 zgodnie z prawem. Bez pytania si\u0119 o zgod\u0119 autor\u00f3w i autorek mo\u017cesz skorzysta\u0107 z ich prac w ramach dozwolonego u\u017cytku, czyli prywatnie lub w ramach\u00a0prawa cytatu<\/span>. Do tego ostatniego trzeba spe\u0142ni\u0107 odpowiednie warunki, o kt\u00f3rych poni\u017cej.<\/div>\n
.<\/span><\/div>\n
Bardziej swobodnie mo\u017cesz korzysta\u0107 z materia\u0142\u00f3w, do kt\u00f3rych wygas\u0142y z czasem prawa autorskie maj\u0105tkowe (to tzw.\u00a0domena publiczna<\/span>) lub dost\u0119pnych na\u00a0otwartych licencjach\u00a0<\/span>(np.\u00a0Creative Commons<\/span>). W tym kroku spr\u00f3buj sprawdzi\u0107, czy mo\u017cesz korzysta\u0107 z tych materia\u0142\u00f3w, kt\u00f3re masz lub czy musisz zast\u0105pi\u0107 je otwartymi zasobami z sieci.<\/div>\n
.<\/span><\/div>\n
1.\u00a0Cytat<\/strong><\/span>\u00a0to korzystanie z fragment\u00f3w lub drobnych utwor\u00f3w w ca\u0142o\u015bci, kiedy do nich bezpo\u015brednio nawi\u0105zujemy np. krytycznie (analizuj\u0105c czyj\u015b utw\u00f3r) lub z racji na gatunek, w kt\u00f3rym piszemy, np. parodiuj\u0105c cudzy utw\u00f3r. Cytaty musz\u0105 by\u0107 zawsze uzasadnione celem lub prawami gatunku (nie mog\u0105 stanowi\u0107 po prostu ilustracji dla naszego utworu) i by\u0107 poprawnie oznaczone co do \u017ar\u00f3d\u0142a i autor\u00f3w (je\u015bli s\u0105 znane).<\/div>\n
2.\u00a0Domena publiczna<\/strong><\/span>\u00a0to zwykle starsze materia\u0142y, z archiw\u00f3w, muze\u00f3w i bibliotek cyfrowych, do kt\u00f3rych wygas\u0142y prawa maj\u0105tkowe i mo\u017cemy korzysta\u0107 z nich bez ogranicze\u0144, pami\u0119taj\u0105c jedynie od podpisywaniu autor\u00f3w. Wiele ciekawych grafik, zdj\u0119\u0107 czy map znajdziemy w polskiej bibliotece cyfrowej\u00a0Polona.pl<\/a>\u00a0lub poprzez wyszukiwark\u0119 z europejskich archiw\u00f3w\u00a0europeana.eu<\/a>. Materia\u0142y takie nale\u017cy podpisywa\u0107 informacj\u0105 o autorach, dobrze r\u00f3wnie\u017c oznaczy\u0107 je jako domena publiczna, tak jak na przyk\u0142adzie poni\u017cej.<\/div>\n
.<\/span><\/div>\n
\n
\"\"<\/div>\n<\/figure>\n
Zdj\u0119cie \u201cElektronisk computer f\u00f6r numerisk styrning av en industriprocess (Toledo)\u201d, aut. Ok\u00e4nd, domena publiczna, \u017ar\u00f3d\u0142o\u00a0<\/span>Digital Museum Sweden<\/span><\/a><\/div>\n
.<\/span><\/div>\n
3. Licencje<\/span>\u00a0Creative Commons<\/span><\/a>, na kt\u00f3rych darmowe materia\u0142y w sieci znale\u017a\u0107 naj\u0142atwiej m.in. dzi\u0119ki opisanym wcze\u015bniej stronom i opcji wyszukiwania przez Google takich tre\u015bci. Licencji jest siedem i r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 warunkami, jakie musimy spe\u0142ni\u0107, aby skorzysta\u0107 z tre\u015bci opublikowanej na danej licencji.<\/div>\n
.<\/span><\/div>\n
Dla u\u0142atwienia warto zastanowi\u0107 si\u0119 nad dwiema rzeczami przed wyszukiwaniem i wybraniem materia\u0142\u00f3w na CC.<\/div>\n

Czy m\u00f3j materia\u0142 b\u0119d\u0119 r\u00f3wnie\u017c publikowa\u0107 na jakiej\u015b licencji Creative Commons (np. z racji na wym\u00f3g grantodawcy albo dlatego, \u017ce chc\u0119, aby by\u0142 otwarty)?<\/span>\u00a0Je\u015bli tak, to wyb\u00f3r licencji dla wi\u0119kszego materia\u0142u b\u0119dzie zaw\u0119\u017ca\u0142 nam mo\u017cliwo\u015b\u0107 wykorzystywania innych tre\u015bci do tych, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 zgodne z t\u0105 licencj\u0105 np. je\u015bli b\u0119dziemy publikowa\u0107 ca\u0142y raport na CC BY (Uznanie autorstwa) to nie mo\u017cemy korzysta\u0107 z tre\u015bci na licencjach, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 na w\u0119\u017csze wykorzystanie, zabraniaj\u0105 przerabiania i komercyjnego wykorzystania (licencje z warunkami NC, ND, SA). W takiej sytuacji najlepiej od razu poszukiwa\u0107 materia\u0142\u00f3w na licencji Creative Commons Zero lub Creative Commons Uznanie autorstwa.<\/p>\n

Czy mam mo\u017cliwo\u015b\u0107 dobrego i widocznego podpisania autor\u00f3w i licencji, na kt\u00f3rych s\u0105 tre\u015bci, kt\u00f3re wykorzystuje?<\/span>\u00a0Je\u015bli tak to zr\u00f3bmy to, szanuj\u0105c autor\u00f3w i ich prawa, a przy okazji promuj\u0105c ich prac\u0119, z kt\u00f3rej korzystamy za darmo. Je\u015bli nie, w\u00f3wczas mo\u017cemy korzysta\u0107 jedynie z tre\u015bci na licencji Creative Commons Zero lub musimy poszuka\u0107 tre\u015bci stockowych, z p\u0142atnych bank\u00f3w zdj\u0119\u0107, takich jak iStockPhoto.<\/p>\n

Jak opisa\u0107 materia\u0142 graficzny na licencji CC?<\/span><\/strong><\/div>\n
<\/div>\n
To zale\u017cy. Najwa\u017cniejsze, by opis nie by\u0142 ukryty i aby da\u0142o si\u0119 z nim \u0142atwo zapozna\u0107. Kiedy korzystamy z jednego zdj\u0119cia np. w tle plakatu czy postu mo\u017ce znale\u017a\u0107 si\u0119 w rogu grafiki, czy w samym opisie. Je\u015bli korzystamy z wielu materia\u0142\u00f3w, opisy mog\u0105 znale\u017a\u0107 si\u0119 na ko\u0144cu, zebrane jak bibliografia lub w napisach ko\u0144cowych do materia\u0142u wideo. Opisy mo\u017cna skraca\u0107 i tworzy\u0107 w r\u00f3\u017cnej formie, ale wa\u017cne, aby zawsze zawiera\u0142y informacje o autorach, nazw\u0119 licencji, link do tej licencji oraz link do \u017ar\u00f3d\u0142a, tak jak na przyk\u0142adach poni\u017cej.<\/div>\n
.<\/span><\/div>\n
Podpis jednej ilustracji<\/span><\/strong><\/div>\n
.<\/span><\/div>\n
\n
\"\"<\/div>\n<\/figure>\n
Zdj\u0119cie \u201eWiT Krak\u00f3w, testowanie oprogramowania\u201d, aut.<\/span>\u00a0Jan Kraus<\/span><\/a>\u00a0na licencji<\/span>\u00a0CC BY 2.0<\/span><\/a><\/div>\n
.<\/span><\/div>\n
Podpis ca\u0142ego artyku\u0142u opublikowanego na licencji Creative Commons, w kt\u00f3rym zosta\u0142y wykorzystane cudze tre\u015bci na licencjach CC, mo\u017cna umie\u015bci\u0107 np. na jego ko\u0144cu.<\/div>\n
<\/div>\n

Wykorzystane materia\u0142y:<\/span><\/strong><\/p>\n